Smok wawelski – legenda, rzeźba i Smocza Jama

Legenda o smoku wawelskim w najpopularniejszej wersji brzmi tak: pod Wawelem mieszka smok, który pożera bydło mieszkańców, a pokonuje go sprytny szewc Skuba. Podsuwa bestii barana wypchanego siarką, smok pije wodę z Wisły, aż pęka. Pod Wawelem łatwo spotkać osoby, które tę historię znają z dzieciństwa i czekają przy rzeźbie na ogień z paszczy smoka. Zanim ruszysz na spacer, warto rozdzielić trzy rzeczy: legendarną bestię, współczesną rzeźbę oraz jaskinię, z którą połączono opowieść.

Jak pokonano smoka?

W popularnej wersji podania smok terroryzuje gród króla Kraka i żąda ofiar ze zwierząt. Rycerze nie dają mu rady. Pokonuje go dopiero szewc Skuba: podsuwa bestii zwierzę wypchane siarką. Po połknięciu przynęty smoka pali w gardle, więc pije wodę z Wisły, aż pęka. Zwycięstwo przychodzi dzięki pomysłowi, a nie sile.

Podczas spaceru z dzieckiem można zapytać, dlaczego w tej historii wygrywa spryt. Taka rozmowa nie wymaga długiego wykładu. Czasem wystarczy wymyślić własny, zupełnie pokojowy sposób przekonania smoka, żeby opuścił jaskinię.

Skąd wzięła się wersja z szewcem?

Szewc nie był w tej historii od początku. Legenda zmieniała się przez kilka stuleci, a każdy kronikarz opowiadał ją trochę inaczej:

• Wincenty Kadłubek (przełom XII i XIII wieku) spisał najstarszą znaną wersję. Pisze o potworze całożercy z jaskini pod wzgórzem, a pokonują go synowie Kraka, podsuwając mu skóry bydlęce wypchane płonącą siarką. Ta wersja kończy się ponuro: jeden z braci zabija drugiego.
• Jan Długosz (XV wiek) zmienił opowieść tak, że ze smokiem rozprawia się sam król Krak.
• Kronika Bielskich (XVI wiek) wprowadziła przebiegłego szewca Skubę i śmierć smoka z przepicia. Ta wersja przetrwała do dziś w książkach dla dzieci.

Opowieść o szewcu nie jest więc relacją z wydarzenia historycznego. Właśnie możliwość porównania wariantów czyni legendę ciekawą. Dla starszych dzieci dobrym pytaniem na spacer bywa: dlaczego w nowszej wersji bohaterem jest zwykły rzemieślnik, a nie królewski syn?

Rzeźba smoka na Bulwarze Czerwieńskim

Rzeźbę Smoka Wawelskiego stworzył Bronisław Chromy. Stanęła w 1972 roku tuż obok wyjścia ze Smoczej Jamy, na wapiennej skale nad Wisłą. To sześciometrowy smok odlany z brązu. Stoi na dwóch łapach, wsparty na ogonie, a z tułowia wyrasta siedem długich szyj z głowami. Rzeźba odwołuje się do legendy, lecz nie jest pamiątką po rzeczywistym spotkaniu z potworem.

Bywa, że smok zieje ogniem. Ten efekt daje wbudowana instalacja gazowa. Nie nastawiaj się na konkretną godzinę, bo działanie instalacji może się zmieniać. Czasem trzeba chwilę poczekać, a czasem ognia nie będzie wcale. Rzeźbę oglądasz bezpłatnie, z poziomu bulwaru, bez schodów, więc to dobre miejsce także dla osób z wózkiem.

Zdjęcie przy smoku można połączyć ze spacerem nad Wisłą. W zatłoczonym miejscu zostaw innym przestrzeń i nie planuj całego dnia wokół jednego momentu zionięcia ogniem.

Smocza Jama – wejście na wzgórzu, wyjście przy smoku

Smocza Jama to naturalna jaskinia w zachodnim zboczu Wawelu. Łącznie ma około 270 metrów korytarzy, z czego turyści przechodzą trasę długości 81 metrów przez trzy komory. Najważniejsza informacja praktyczna: trasa prowadzi tylko w jedną stronę.

• Wejście jest na wzgórzu wawelskim, w pobliżu Baszty Złodziejskiej. Schodzisz w ceglanej wieżyczce, dawnej studni z czasów austriackich.
• Zejście to strome, kręcone schody, 135 stopni.
• Wyjście prowadzi na bulwar wiślany, prosto pod rzeźbę smoka.
• Dostępność: jaskinia jest niedostępna dla osób poruszających się na wózkach i nie da się zejść z wózkiem dziecięcym.
• Sezon i bilety: jaskinia jest czynna sezonowo, poza sezonem pozostaje zamknięta, a wejście jest biletowane. Aktualne godziny, ceny i zasady wejścia sprawdź na oficjalnej stronie Zamku Królewskiego na Wawelu.

Przy wyjściu z jaskini, na murze obronnym, zwróć uwagę na pamiątkową tablicę z 1871 roku. Odnosi się do księcia Krakusa, według legendy założyciela Krakowa i pogromcy smoka.

Jak połączyć jamę i rzeźbę w jednym spacerze?

Ponieważ jaskinia ma jeden kierunek zwiedzania, kolejność warto ustalić przed wyjściem:

• Chcesz zobaczyć jedno i drugie: zacznij na wzgórzu wawelskim, zejdź przez Smoczą Jamę i zakończ przy rzeźbie na bulwarze. Nie musisz potem wracać pod górę.
• Idziesz z wózkiem, małym dzieckiem albo trudno Ci pokonać strome schody: dojdź bulwarem prosto do rzeźby i pomiń jaskinię. Legendę opowiesz przy smoku.
• Jesteś poza sezonem jaskini: rzeźbę nadal zobaczysz, bo stoi na otwartym bulwarze.

Smocza opowieść może prowadzić dalej

Jeśli najbardziej interesują Cię legendy, Legendy Krakowskie w aplikacji pozwalają poznawać miasto przez zadania. To samodzielna gra na telefonie, w której można robić przerwy. Warto sprawdzić opis trasy i wymagania przed rozpoczęciem.

Możesz zakończyć wyjście na zdjęciu przy rzeźbie albo rozwinąć je w dzień z krakowskimi opowieściami. Smok jest dobrym początkiem obu planów.